MOZOM-analyse

De EU-Brussel CREEP: kinderbescherming of massasurveillance via de zijdeur?

Europees Parlement, Raad van de EU, EUR-Lex, Europese Commissie, EDPS/EDPB, Euronews, CDT, Patrick Breyer en kinderveiligheidsorganisaties Europa 18 juli 2026 om 06:24

Type: Analyse Auteur: de redactie van MOZOM.nl Gepubliceerd: 18 juli 2026 om 06:24 Correctie melden

Realistische redactionele karikatuur van een smartphone die door een contentscanpoort gaat, met kinderbescherming aan de ene kant en CREEP-uitbreiding naar andere categorieen aan de andere kant.

Bron: Europees Parlement, Raad van de EU, EUR-Lex, Europese Commissie, EDPS/EDPB, Euronews, CDT, Patrick Breyer en kinderveiligheidsorganisaties
MOZOM-kop: De EU-Brussel CREEP: kinderbescherming of massasurveillance via de zijdeur?
Originele kop: Europees Parlement laat tijdelijke ePrivacy-uitzondering voor vrijwillige CSAM-detectie doorgaan nadat afwijzing geen absolute meerderheid haalde
Auteur: de redactie van MOZOM.nl
Datum: 18 juli 2026 om 06:24
Onderwerp: MOZOM analyseert Chat Control, de tijdelijke ePrivacy-uitzondering en het permanente EU-voorstel rond online kindermisbruik als machtsvraag: beschermt dit kinderen, of normaliseert Brussel een scan-infrastructuur die later kan worden uitgebreid?

Samenvatting origineel bericht

Het Europees Parlement stemde in juli 2026 over de tijdelijke ePrivacy-uitzondering die aanbieders vrijwillig laat scannen op CSAM, oftewel Child Sexual Abuse Material. Een meerderheid van de stemmende Europarlementariers wilde de Raadslijn afwijzen: 314 stemden voor afwijzing, 276 tegen en 17 onthielden zich. Toch was dat niet genoeg, omdat voor formele afwijzing in deze fase een absolute meerderheid van alle Europarlementariers nodig was: 360 stemmen. Daardoor kon de tijdelijke regeling doorgaan. Critici noemen dat Chat Control via de zijdeur. Voorstanders wijzen op echte slachtoffers, meldingen aan opsporingsdiensten en het risico dat detectie wegvalt. De juridische kern blijft: als end-to-end versleutelde communicatie niet echt wordt uitgezonderd, schuift het systeem technisch richting client-side scanning, dus scannen op het apparaat voordat een bericht wordt versleuteld. Dan is niet de encryptie gebroken, maar het privebericht is wel al bekeken voordat het op slot gaat.

Eigen brononderzoek

MOZOM heeft de tijdlijn naast elkaar gezet. In 2021 kwam Regulation (EU) 2021/1232, een tijdelijke uitzondering op ePrivacy voor vrijwillige detectie van online seksueel kindermisbruik. In 2022 kwam de Europese Commissie met COM(2022) 209, het permanente CSAM-voorstel met detectiebevelen. In 2023 probeerde het Europees Parlement de zwaarste scanrisico's te beperken en end-to-end versleutelde communicatie sterker te beschermen. In 2024 en 2025 keerde het dossier meerdere keren terug in de Raad, waarbij brede kritiek op scanning, encryptie en client-side scanning tot uitstel en compromissen leidde. Op 26 november 2025 bereikte de Raad een positie over een aangepaste permanente wet. In juli 2026 kwam de tijdelijke derogatie opnieuw door het proces. Het waren dus niet vijf identieke stemmingen, maar wel minstens vijf beslissende politieke momenten waarin hetzelfde scanvraagstuk opnieuw op tafel kwam. Het opvallende aan juli 2026 is de procedure: de meeste stemmende leden wilden de Raadslijn afwijzen, maar omdat er geen 360 stemmen tegen waren, ging het proces verder. Dat moment vlak voor de zomerperiode werkte procedureel gunstig voor de Raadslijn. Voor een bewuste tactische planning is in de openbare bronnen geen hard bewijs gevonden; het effect was er wel.

Opvallend in dit bericht

Het frame 'kinderbescherming' is krachtig, omdat niemand serieus voor misbruikmateriaal kan zijn. Daardoor verschuift het debat snel: wie tegen scanning is, lijkt tegen bescherming. Maar de echte vraag is niet of kinderen beschermd moeten worden. De echte vraag is of bescherming een technische scanlaag mag normaliseren die later ook voor andere categorieen kan worden ingezet.

Minder zichtbare context

Minder zichtbaar is dat client-side scanning een andere grens overschrijdt dan gewone platformmoderatie. Bij klassieke moderatie kijkt een platform naar publieke posts of naar content die al op zijn server staat. Bij client-side scanning kijkt software op het apparaat zelf naar het bericht voordat het wordt versleuteld. Dat raakt de vertrouwelijkheid van communicatie aan de bron. Als zo een systeem eenmaal standaard in berichtenapps, telefoons, tablets, laptops en cloudsystemen zit, kan een toekomstige regering of wetgever de categorieen uitbreiden. Vandaag CSAM; morgen terrorisme; daarna haatspraak, extremisme, desinformatie, auteursrecht, verboden handel of 'maatschappelijk schadelijke inhoud'. In een donkerder scenario kan dezelfde infrastructuur worden ingezet tegen politieke dreiging, samenscholing, voorbereiding van demonstraties of netwerken die als anti-democratisch worden gelabeld. Dat is precies het risico van CREEP: niet de belofte van vandaag, maar de macht die morgen technisch klaarstaat.

Mogelijke boodschap achter het nieuws

De zichtbare boodschap van Brussel is kinderbescherming. De kritische MOZOM-lezing is dat dezelfde route een precedent schept: als priveberichten eenmaal door scanpoorten mogen gaan, wordt de volgende politieke strijd niet meer of zulke scanpoorten bestaan, maar welke categorieen er doorheen moeten.

Neutrale conclusie

De conclusie: Chat Control is juridisch en maatschappelijk nieuwswaardig omdat het niet alleen om kindermisbruik gaat, maar om de architectuur van digitale macht. De juli-2026 stemming laat zien hoe een meerderheid van de stemmende Europarlementariers toch onvoldoende kan zijn wanneer de procedure een absolute meerderheid van alle leden eist. Dat is legaal binnen de regels, maar politiek gevoelig. Het dossier laat ook zien hoe vaak hetzelfde scanvraagstuk terugkeert totdat een compromis, verlenging of procedurele opening mogelijk wordt. De harde claim dat Brussel nu al politieke tegenstanders wil afluisteren is niet bewezen. De waarschuwing dat een eenmaal ingebouwde scaninfrastructuur later kan worden uitgebreid naar terrorisme, haatspraak, extremisme, desinformatie, auteursrecht, verboden handel, protestvoorbereiding of politieke veiligheidslabels is daarentegen reeel. Precies daarom moet de grens nu worden getrokken: kinderbescherming mag geen blanco toegangspoort worden tot massasurveillance via de zijdeur.