MOZOM-analyse

Wir schaffen das?

Bundesregierung, Bundesamt fuer Verfassungsschutz, Tagesschau, ZDFheute, Bundesanwaltschaft, BKA-context en Duitse rechtbankverslaggeving Europa 27 juli 2026 om 13:20

Type: Analyse Auteur: de redactie Gepubliceerd: 27 juli 2026 om 13:20 Correctie melden

Redactionele karikatuur van Angela Merkel bij een Duitse tijdlijn rond 31 augustus 2015, met links minder incidentmarkers en rechts rood gemarkeerde veiligheidsincidenten.

Bron: Bundesregierung, Bundesamt fuer Verfassungsschutz, Tagesschau, ZDFheute, Bundesanwaltschaft, BKA-context en Duitse rechtbankverslaggeving
MOZOM-kop: Wir schaffen das?
Originele kop: Tien jaar voor en tien jaar na Merkels zin: wat laat de Duitse aanslagchronologie zien?
Auteur: de redactie
Datum: 27 juli 2026 om 13:20
Onderwerp: MOZOM vergelijkt islamistisch gemotiveerde aanslagen en ernstige plannen in Duitsland tien jaar voor en tien jaar na 31 augustus 2015, de dag waarop Angela Merkel haar bekende zin Wir schaffen das uitsprak.

Tijdlijn in verhouding: 3 rode aanslaggevallen + 2 groene verijdelde plannen tegenover 14 rood + 5 groen na 2015

De lijst maakt onderscheid tussen uitgevoerde of mislukte aanslaggevallen en plannen die vooraf werden verijdeld. Rood markeert uitgevoerde of maatschappelijk merkbare aanslag-/geweldsincidenten; groen markeert verijdelde plannen. De kleur is visuele duiding van het patroon, geen bewijs dat een zin of beleidsmoment iedere latere zaak rechtstreeks veroorzaakte.

Tien jaar voor Wir schaffen das: 3 aanslaggevallen + 2 verijdelde plannen

2006 Koeln: kofferbommen in regionale treinen; de explosies mislukten.
2011 Frankfurt Airport: dodelijke schietpartij op Amerikaanse militairen.
2012 Bonn Hauptbahnhof: geplaatste bom die niet ontplofte.
2007 Sauerland-Gruppe: verijdelde plannen voor aanslagen.
2013 Pro NRW-context: verijdeld plan volgens Duitse berichtgeving.

Tien jaar na Wir schaffen das: 14 rood + 5 groene verijdelde plannen/selectie

2016 Hannover: ernstig incident in de Duitse veiligheidschronologieen.
2016 Essen: geweldsincident met islamistische duiding.
2016 Wuerzburg: aanval in een regionale trein.
2016 Ansbach: bomaanslag bij een festivalterrein.
2016 Berlijn kerstmarkt: aanslag met vrachtwagen op de Breitscheidplatz.
2017 Hamburg: dodelijke mesaanval in een supermarkt.
2020 Waldkraiburg: geweldsincidenten met islamistische duiding.
2020 Dresden: dodelijke mesaanval, later islamistisch geduid.
2021 Beieren: ICE-mesaanval, onderzocht als extremistisch gemotiveerd.
2023 Duisburg: aanval in fitnessstudio en latere juridische duiding.
2024 Mannheim: mesaanval die het veiligheidsdebat opnieuw op scherp zette.
2024 Solingen: dodelijke aanslag tijdens een stadsfeest.
2025 Muenchen: ernstig incident in de Duitse chronologieen.
2025 Berlijn: ernstig incident bij het Holocaustmonument.
2016 Chemnitz/al-Bakr: verijdeld plan voor een islamistisch gemotiveerde bomaanslag.
2023 Castrop-Rauxel: verijdeld vermoedelijk gift-/biowapenplan met islamistische verdenking.
2023 Hamburg/Kempten: verijdeld plan voor een Sprengstoffanschlag volgens BKA en justitie.
2023 Keulse Dom: verijdelde of afgewende dreiging rond een mogelijk aanslagplan.
2024 Bernau/Berlijn: verijdeld plan voor een aanslag op de Israelische ambassade.

Samenvatting origineel bericht

Een vergelijking van de periode 31 augustus 2005 tot 30 augustus 2015 met de periode 31 augustus 2015 tot 31 augustus 2025 laat een duidelijke verschuiving zien. Strikt geteld, alleen uitgevoerde islamistisch gemotiveerde aanslagen met slachtoffers, komt de periode voor Wir schaffen das uit op een dodelijke aanslag: Frankfurt Airport in 2011. In de tien jaar daarna komen Duitse media- en veiligheidschronologieen op ongeveer veertien uitgevoerde aanslagen of aanvallen die als islamistisch gemotiveerd zijn beschreven of onderzocht. Tel je ook mislukte, verijdelde of serieuze voorbereidingszaken mee, dan gaat het voor de nuldatum om ongeveer vijf tot zes gevallen en na de nuldatum om ongeveer achttien tot twintig. Dat bewijst geen eenvoudige oorzaak-gevolgrelatie, maar het maakt de veiligheidsvraag wel journalistiek legitiem.

Eigen telling voor Duitsland: voor en na de nuldatum

Voor de tien jaar voor 31 augustus 2015 komen in de Duitse chronologieen onder meer terug: de kofferbommen in regionale treinen bij Koeln in 2006, de Sauerland-Gruppe in 2007, de dodelijke schietpartij op Frankfurt Airport in 2011, de bom in Bonn Hauptbahnhof in 2012 en een verijdeld plan rond Pro NRW in 2013. Strikt uitgevoerd-met-slachtoffers geteld blijft voor de nuldatum vooral Frankfurt Airport 2011 over. Voor de tien jaar na 31 augustus 2015 noemen chronologieen onder meer Hannover, Essen, Wuerzburg, Ansbach en Berlijn in 2016, Hamburg in 2017, Waldkraiburg en Dresden in 2020, de ICE-aanval in Beieren in 2021, Duisburg in 2023, Mannheim en Solingen in 2024, en Muenchen en Berlijn in 2025. Afhankelijk van de gehanteerde definitie kom je daardoor op ongeveer 3 uitgevoerde of mislukte aanslaggevallen plus 2 verijdelde plannen voor de nuldatum, tegenover ongeveer 14 genoemde aanslagen of ernstige geweldsincidenten na de nuldatum. Ook na 2015 waren er verijdelde plannen; voorbeelden zijn Chemnitz/al-Bakr 2016, Castrop-Rauxel 2023, Hamburg/Kempten 2023, de Keulse Dom-dreiging 2023 en Bernau/Berlijn 2024 rond de Israelische ambassade. Die groene categorie telt MOZOM apart, omdat een verijdeld plan niet dezelfde maatschappelijke impact heeft als een uitgevoerde aanslag.

Wat de nuldatum wel en niet zegt

De zin Wir schaffen das is symbolisch krachtig, maar geen juridisch bewijsstuk. Zij markeert een politiek moment, geen automatische oorzaak. Toch kan een nuldatum helpen om een patroon zichtbaar te maken. Wie alleen zegt dat elke aanslag losstaat van beleid, mist mogelijk de systeemvraag. Wie zegt dat de zin zelf de aanslagen veroorzaakte, gaat verder dan de openbare bronnen dragen. De journalistiek veilige conclusie ligt daartussen: na 2015 werd Duitsland aantoonbaar vaker geconfronteerd met islamistisch gemotiveerde geweldsincidenten, en dat vraagt om een eerlijk debat over beleid, veiligheid en integratie.

Niet de moslim, maar extremistische netwerken

Een zorgvuldige analyse moet expliciet zijn: de meeste moslims in Duitsland en Europa zijn geen extremisten, leven vreedzaam, werken, studeren, bouwen gezinnen op en maken deel uit van de samenleving. Juist daarom is het belangrijk om extremistische islamistische ideologie scherp te onderscheiden van gewone religieuze identiteit. Het probleem is niet dat iemand moslim is. Het probleem ontstaat wanneer een kleine radicale minderheid geweld legitimeert, jongeren rekruteert, online propaganda gebruikt of bestaande verblijfs- en integratiesystemen misbruikt. Dat onderscheid beschermt zowel de samenleving als de vele moslims die niets met extremisme te maken hebben.

Mogelijke boodschap achter het nieuws

De zichtbare boodschap van Wir schaffen das was bestuurlijk optimisme en morele plicht. De kritische tegenvraag tien jaar later is of een samenleving naast opvang ook grenzen, screening, integratie en bescherming tegen radicalisering voldoende had ingericht.

Neutrale conclusie

Wir schaffen das? is als kop nieuwswaardig omdat de vraag na tien jaar niet meer alleen moreel is, maar ook bestuurlijk en veiligheidskundig. De telling voor en na 31 augustus 2015 bewijst geen simpele schuldvraag. Zij laat wel zien dat Duitsland na 2015 met een veel dichter patroon van islamistisch gemotiveerde aanslagen werd geconfronteerd. Een eerlijk debat beschermt burgers tegen extremisme en beschermt vreedzame moslims tegen collectieve verdachtmaking. Precies die dubbele zorg ontbreekt te vaak wanneer het debat alleen als humanitair succes of alleen als veiligheidsfalen wordt verteld.